ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΑΥΤΟΔΙΑΘΕΣΗ

Γενικευμένη αυτοδιάθεση ονομάζεται το πολιτικό αίτημα να είναι ο κάθε κοινωνικός άνθρωπος ελευθερόφρων, αυτοπροαίρετος, αυτεπίτακτος και αυτεξούσιος, να απολαμβάνει χωρίς όρους και προϋποθέσεις τα πολιτικοθεσμικά και οικονομικοκοινωνικά μέσα που τον καθιστούν ικανό να μετέχει στον ιστορικά κατακτημένο βαθμό ελευθερίας και στην πολιτισμική ακεραιότητα της ιστορικής ολότητας.

Σάββατο, 23 Ιουνίου 2018

Δύο κείμενα: Ι. Μεταξά - Ν. Ζαχαριάδη

Αναδημοσιεύουμε 2 ιστορικά κείμενα:
1) "Λόγος του Ι. Μεταξά στους ιδιοκτήτες και αρχισυντάκτες του αθηναϊκού τύπου, 30 Οκτωβρίου 1940", όπως δημοσιεύεται στο αρχείο "Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού" και παρουσιάστηκε στην εφ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
2) άρθρο του Ν. Ζαχαριάδη με τίτλο "Ελλάδα και Αγγλία", όπως δημοσιεύτηκε στον "ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ" στις 5 Ιουνίου 1945,
με σημαντικές αναφορές στη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας, που -ίσως- είναι χρήσιμες σε όσους σήμερα σχεδιάζουν και προτείνουν πολυδιάσταστη εξωτερική πολιτική.
Διαβάστε περισσότερα...

1) Ανακοίνωσις του Πρωθυπουργού I. Μεταξά προς τους ιδιοκτήτας και αρχισυντάκτας του αθηναϊκού Τύπου εις το Γενικόν Στρατηγείον.
(Ξενοδοχείον Μεγ. Βρεττανίας) εις τας 30 Οκτωβρίου 1940

Κύριοι,
Εχω λογοκρισίαν και ημπορώ να σας υποχρεώσω να γράφετε μόνον ό,τι θέλω. Αυτήν τήν ώραν όμως δεν θέλω μόνον την πέννα σας. Θέλω και την ψυχήν σας. Γι' αυτό σας εκάλεσα σήμερα για να σας μιλήσω με χαρτιά ανοιχτά. Θα σας ειπώ τα πάντα. Θα σας ειπώ ακόμη και τα μεγάλα μου πολιτικά μυστικά. Θέλω να ξέρετε και σεις όλα τα σχετικά με την εθνικήν μας περιπέτειαν ώστε να γράφετε, όχι συμμορφούμενοι προς τας οδηγίας μου, αλλά εμπνεόμενοι εις την προσωπικήν σας πίστιν από την γνώσιν των πραγμάτων.
Σας απαγορεύω να ανακοινώσητε σχετικά το παραμικρόν σ' οποιονδήποτε απολύτως και για οιονδήποτε λόγον. Κάθε παράβασις αυτής της εντολής μου θα έχη διά τον υπεύθυνον -και να είσθε βέβαιοι ότι θα ευρεθή ο υπεύθυνος- τας συνεπείας τας οποίας πρέπει να έχη σε πόλεμο ζωής ή θανάτου του Εθνους, η προδοσία ενός μεγάλου μυστικού, έστω και αυτό αν έγινε από αφέλεια, χωρίς την παραμικρή κακή πρόθεσι. Φυσικά έχω τον λόγον σας...
Μη νομίσητε ότι η απόφασις του OXI πάρθηκε έτσι, σε μια στιγμή. Μη φαντασθήτε ότι εμπήκαμε στον πόλεμο αιφνιδιαστικά. ΄H ότι δεν έγινε παν ό,τι επετρέπετο και μπορούσε να γίνη διά να τον αποφύγωμε.
Από την εποχήν της καταλήψεως της Αλβανίας το Πάσχα πέρυσι το πράγμα άρχισε να φαίνεται. Από τον περασμένο Μάιο είπα καθαρά στον κ. Γκράτσι ότι αν προσεβαλλόμεθα εις τα εθνικά κυριαρχικά μας δικαιώματα, θα ανθιστάμεθα αντί πάσης θυσίας και δι' όλων των μέσων. Συγχρόνως όμως μου ήρχοντο από την Ρώμην, από την Βουδαπέστην, από τα Τίρανα, από παντού πληροφορίαι αντίθετοι.
Εις τας 16 Αυγούστου έγινεν ο τορπιλλισμός της «ΕΛΛΗΣ». Γνωρίζετε ότι από την πρώτην στιγμήν διεπιστώθη ότι το έγκλημα ήτο Ιταλικόν. Εν τούτοις δεν επετρέψαμεν να γνωσθή ότι είχομεν και τας υλικάς πλέον αποδείξεις περί της εθνικότητος του εγκληματίου. Συγχρόνως όμως διέταξα τα αντιτορπιλλικά τα οποία συνώδευον τα πλοία που μετέφερον τους προσκυνητάς από τήν Τήνον μετά το έγκλημα, αν προσβληθούν από αεροπλάνα ή οπωσδήποτε άλλως τε να κάμουν αμέσως χρήσιν των όπλων των.
«Διά να αποφύγωμεν τον πόλεμον θα έπρεπε να γίνωμεν εθελονταί δούλοι!»
Θα σας αποκαλύψω τώρα, ότι τότε διέταξα να βολιδοσκοπηθή καταλλήλως το Βερολίνον. Μου διεμηνύθη εκ μέρους του Χίτλερ, η σύστασις να αποφύγω οιονδήποτε μέτρον δυνάμενον να θεωρηθή από την Ιταλίαν πρόκλησις. Εκαμα το παν διά να μη μπορούν οι Ιταλοί να εμφανισθούν ως δυνάμενοι να έχουν όχι αφορμάς ευλόγους, αλλ' ούτε ευλογοφανές παράπονον εκ μέρους μας, αν και από την πρώτην στιγμήν αντελήφθην τι πράγματι εσήμαινεν η όλως αόριστος σύστασις του Βερολίνου. Σεις καλύτερον παντός άλλου γνωρίζετε ότι έκαμα το παν διά να μη δώσωμεν αφορμήν εμφανίσεως της Ιταλίας ως δυναμένης να έχη ευλογοφανείς καν αφορμάς αιτιάσεων. Λόγω του επαγγέλματός σας έχετε παρακολουθήσει εις όλες τις λεπτομέρειες την ιστορίαν των ατελειώτων ιταλικών προκλήσεων δημοσιογραφικών και άλλων, αλλά και την χριστιανικήν υπομονήν την οποίαν ετηρήσαμεν, προσποιούμενοι ότι δεν τις καταλαβαίνουμαι, περιοριζόμενοι μόνον σε δημοσιογραφικάς ανασκευάς των ιταλικών εναντίον μας κατηγοριών.
Ομολογώ ότι εμπρός εις την φοβεράν ευθύνην της αναμίξεως της Ελλάδος εις τέτοιον μάλιστα πόλεμον, έκρινα πως καθήκον μου ήτο να δω εάν θα ήτο δυνατόν να προφυλάξω τον τόπον από αυτόν έστω και διά παντός τρόπου, ο οποίος όμως θα συμβιβάζετο με τα γενικότερα συμφέροντα του Εθνους. Εις σχετικάς βολιδοσκοπήσεις προς την κατεύθυνσιν του Αξονος μού εδόθη να εννοήσω σαφώς ότι μόνη λύσις θα μπορούσε να είναι μία εκουσία προσχώρησις της Ελλάδος εις την «Νέαν Τάξιν». Προσχώρησις που θα εγένετο λίαν ευχαρίστως δεκτή από τον Χίτλερ ως «εραστήν του ελληνικού πνεύματος». Συγχρόνως όμως μου εδόθη να εννοήσω ότι η ένταξις εις την Νέαν Τάξιν προϋποθέτει προκαταρκτικήν άρσιν όλων των παλαιών διαφορών με τους γείτονάς μας, και ναι μεν αυτό θα συνεπήγετο φυσικά θυσίας τινάς διά την Ελλάδα, αλλά αι θυσίαι θα έπρεπε να θεωρηθούν απολύτως «ασήμαντοι» εμπρός εις τα «οικονομικά και άλλα πλεονεκτήματα» τα οποία θα είχεν διά την Ελλάδα η Νέα Τάξις εις την Ευρώπην και εις την Βαλκανικήν. Φυσικά, με πάσαν περίσκεψιν και ανεπισήμως επεδίωξα δι' όλων των μέσων να κατατοπισθώ συγκεκριμένως ποίαι θα ήσαν οι θυσίαι αυταί, με τας οποίας η Ελλάς θα έπρεπε να πληρώση την ατίμωσίν της εξ ιδίας θελήσεως προσφοράς της, να υπαχθή υπό την Νέαν Τάξιν. Με καταφανή προσπάθειαν αποφυγής σαφούς καθορισμού μού εδόθη να καταλάβω ότι η προς τους Ελληνας στοργή του Χίτλερ ήτο η εγγύησις ότι αι θυσίαι αυταί θα περιορίζοντο εις το ελάχιστον δυνατόν. Οταν επέμεινα να κατατοπισθώ, πόσον επί τέλους θα μπορούσε να είναι αυτό το «ελάχιστον» τελικώς, μας εδόθη να καταλάβωμεν ότι τούτο συνίστατο εις μερικάς ικανοποιήσεις προς την Ιταλίαν δυτικώς μέχρι Πρεβέζης, ίσως και προς την Βουλγαρίαν ανατολικώς μέχρι Δεδεαγάτς.
Δηλαδή θα έπρεπε διά να αποφύγωμεν τον πόλεμον, να γίνωμεν εθελονταί δούλοι και να πληρώσωμεν αυτήν την τιμήν... (!) με το άπλωμα του δεξιού χεριού της Ελλάδος προς ακρωτηριασμόν από την Ιταλίαν και του αριστερού προς ακρωτηριασμόν από την Βουλγαρίαν. Φυσικά δεν ήτο δύσκολον να προβλέψη κανείς ότι εις μίαν τοιαύτην περίπτωσιν οι Αγγλοι θα έκοβαν και αυτοί τα πόδια της Ελλάδος. Και με το δίκαιόν των. Κυρίαρχοι πάντοτε της θαλάσσης δεν θα παρέλειπον, υπερασπίζοντες πλέον τον εαυτόν των, έπειτα από μίαν τοιαύτην αυτοδούλωσιν της Ελλάδος εις τους εχθρούς των, να καταλάβουν την Κρήτην και τας άλλας νήσους μας τουλάχιστον. Το συμπέρασμα αυτό δεν προέκυπτεν μόνον από την πλέον απλήν λογικήν, αλλά και από ασφαλείς και βεβαίας πληροφορίας εξ Αιγύπτου, καθ' ας είχεν ήδη προμελετηθή και αντιμετωπισθή η ενέργεια που θα έπρεπε να γίνη ως φυσικόν επακόλουθον πάσης τυχόν εκουσίας ή ακουσίας συνεργασίας της Ελλάδος με τον Αξονα, εις τας ελληνικάς νήσους και προς παρεμπόδισιν εν περιπτώσει της δυνατότητος διά τον άξονα να τας χρησιμοποιήση.
«Ο ελληνικός λαός θα εστρέφετο εναντίον της κυβερνήσεως αν τον είχε καταδικάσει εις εθελουσίαν υποδούλωσιν»
Δεν δύναμαι αφ' ετέρου να μη παραδεχθώ ότι εις μίαν τοιαύτην περίπτωσιν το δίκαιον δεν θα ευρίσκετο με το μέρος της Κυβερνήσεως των Αθηνών και να μη αναγνωρίσω, ότι όταν ένας λαός, όπως ο αγγλικός, αμύνεται διά την ζωήν του, θα ήτο πλήρως δικαιολογημένος να κάνη τα ανωτέρω. Αλλά τότε ο ελληνικός λαός δικαίως θα ετάσσετο εναντίον της κυβερνήσεως η οποία διά να τον προφυλάξη από τον πόλεμον θα τον κατεδίκαζε εις εθελουσίαν υποδούλωσιν μετ' εθνικού ακρωτηριασμού.
Αυτή η δήθεν προφύλξις θα ήτο διά την τύχην της εις το μέλλον ελληνικής φυλής, πλέον ολεθρία και από τας χειροτέρας έστω συνεπείας οποιουδήποτε πολέμου. Το δίκαιον, λοιπόν, δεν θα ήτο με το μέρος της Κυβερνήσεως των Αθηνών, εάν η τελευταία ενήργει κατά τας υποδείξεις του Βερολίνου που ανέφερα. Το δίκαιον θα ήτο με το μέρος του ελληνικού λαού, ο οποίος θα κατεδίκαζεν αυτήν, και των Αγγλων οι οποίοι υπερασπίζοντες την ύπαρξίν των, επίσης δικαίως θα ελάμβανον τα μέτρα που εφέροντο έχοντες μελετήσει, εισακούοντες άλλωστε τας δικαίας αιτιάσεις των Ελλήνων, οίαι θα προέκυπτον εν καιρώ αν εδίδετο η εύλογος αυτή αφορμή.
Θα εδημιουργούντο έτσι όχι δύο, όπως το 1916, αλλά τρεις αυτήν την φοράν Ελλάδες. Πρώτη θα ήτο η επίσημος των Αθηνών η οποία είχε φθάσει εις την πόρωσιν και το κατάντημα διά να αποφύγη τον πόλεμον, να δεχθή να γίνη εθελοντής δούλος, πληρώνουσα μάλιστα την τιμήν αυτήν και με την συγκατάθεσίν της να αυτοακρωτηριασθή τραγικώτατα, παραδίδουσα εις την δουλείαν πληθυσμούς αμιγώς ελληνικούς και μάλιστα δύναμαι να είπω τους ελληνικώτερους των ελληνικών τοιούτους. Δευτέρα θα ήτο η πραγματική Ελλάς. Δηλαδή η παμψηφία της κοινής γνώμης του Εθνους, το οποίον ποτέ δεν θα απεδέχετο την εκουσίαν του υποδούλωσιν πληρωνομένην μάλιστα με εθνικόν ακρωτηριασμόν αφόρητον και ισοδυναμούσαν με οριστικήν ατίμωσιν και μελλοντικήν βεβαίαν εκμηδένισιν του Ελληνισμού ως εννοίας και οντότητος, εκμηδένισιν πρώτον ηθικήν, και δεύτερον εν συνεχεία της ηθικής και υλικήν.
Το Εθνος ουδέποτε θα συνεχώρει εις τον Βασιλέα και την Εθνικήν Κυβέρνησιν της 4ης Αυγούστου, τοιαύτην πολιτικήν. Τρίτη τέλος θα προέκυπτε μία ακόμη Ελλάς, η Ελλάς την οποίαν δεν θα παρέλειπον να δημιουργήσουν, φυσικά με την επίκλησιν του δημοκρατισμού οι δημοκρατικοί Ελληνες υπό την κάλυψιν του βρεττανικού Στόλου εις τας νήσους, Κρήτην και εις τας άλλας. H τρίτη αυτή Ελλάς, η «Δημοκρατική» θα είχε με το μέρος της όχι μόνον την πρόθυμον υποστήριξιν της Αγγλίας εις την οποίαν θα έδιδε το δικαίωμα να καλύψη τας νήσους μας, καλυπτομένη και η ιδία εις την Βόρειον Αφρικήν, αλλά θα είχε με το μέρος της και το Εθνικόν δίκαιον. H ηθική της δύναμις λοιπόν θα απερρόφα μοιραίως την επίσημον Ελλάδα, διότι θα διέθετεν η τρίτη αυτή Ελλάς, την ανεπιφύλακτον έγκρισιν και ενίσχυσιν της ανεπισήμου της «Δευτέρας» Ελλάδος, της Εθνικής Δημοσίας γνώμης εν τη παμψηφία της.
Εζησα κύριοι την περίοδον του Εθνικού Διχασμού, που εδημιουργήθη το 1916 όταν από την κατάστασιν εκείνην προέκυψαν δύο Ελλάδες, η των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης. Τον κίνδυνον από μίαν νέαν διαίρεσιν της Ελλάδος προκύπτουσαν συνεπεία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, όπως η διαίρεσις του 1916 προέκυψε συνεπεία του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, μίαν νέαν διαίρεσιν μάλιστα, πολύ τραγικωτέραν, διότι όπως την εσκιαγράφησα δεν θα είναι καν διχασμός, αλλά τριχοτομισμός.
Τον κίνδυνον αυτόν τον θεωρώ κύριοι, διά το Εθνος και το μέλλον του ασυγκρίτως χειρότερον από τον πόλεμον, έστω και αυτόν τον πόλεμον, από τον οποίον είναι δυνατόν και δουλωμένη ακόμη να βγη προσωρινώς η Ελλάς. Λέγω προσωρινώς, διότι πιστεύω ακράδαντα ότι τελικώς η νίκη θα είναι με το μέρος μας.
Γιατί οι Γερμανοί δεν θα νικήσουν. Δεν μπορεί να νικήσουν.
Υπάρχουν πολλά εμπόδια.
Η Ελλάς είναι αποφασισμένη να μην προκαλέση μεν, με κανέναν τρόπο κανένα, αλλά και με κανέναν τρόπο να μην υποκύψη. Προ παντός είναι αποφασισμένη να υπερασπίση τα εδάφη της, έστω και αν πρόκειται να πέση. Ηδη, δε, η απόφασίς της αυτή και η πολιτική της αυτή, χάρις εις την οποίαν απρόκλητα προσεβλήθη, χάρισαν στον τόπο και στον λαό μας το πλέον ανεκτίμητον των αγαθών και το μεγαλύτερον στοιχείον της δυνάμεώς του: Αυτή η πολιτική έδωσεν εις τον λαόν την απόλυτη ψυχική και πανεθνική ένωσί του.
Σήμερα, όμως επί πλέον υπάρχουν και μερικοί άλλοι παράγοντες που προδικάζουν την τελική μας νίκη. H Τουρκία δεν είναι όπως το 1916 σύμμαχος των Γερμανών. Είναι σύμμαχος των Αγγλων. H Βουλγαρία βέβαια ενεδρεύει και τώρα, όπως και τότε, αλλ' εν πάση περιπτώσει αυτήν την εποχήν τουλάχιστον προς το παρόν δεν τολμά. O καιρός όμως δεν δουλεύει για τον άξονα. Δουλεύει για τους αντιπάλους του. Τέλος, διά την Γερμανίαν η νίκη θα ήτο εν πάση περιπτώσει δυνατή μόνο με κοσμοκρατορίαν.
«Ακολουθώ την πολιτική του αειμνήστου Βενιζέλου και όχι του αειμνήστου βασιλέως Κωνσταντίνου»
Αλλά η κοσμοκρατορία διά την Γερμανίαν κατέστη οριστικά αδύνατος στη Δουνκέρκη. O πόλεμος διά τον άξονα έχει χαθή, από την στιγμήν που η Αγγλία διεκήρυξε: Θα πολεμήσωμεν έστω και μόνον εις το νησί μας και πέραν των θαλασσών, θα πολεμήσωμεν μέχρι της νίκης.
Αλλά επί πλέον και ημείς οι Ελληνες πρέπει να γνωρίζωμεν ότι δεν πολεμούμεν μόνον διά την νίκην, αλλά και διά την δόξαν.
Δεν ξέρω αν κανείς αντιβενιζελικός από σας είναι πάντοτε και αδιάλλακτος.
- Είμαι εγώ, κύριε Πρόεδρε, απήντησεν ο παριστάμενος παλαίμαχος και αδιάλλακτος αρθρογράφος του αντιβενιζελικού Τύπου κ. Κρανιωτάκης.
Λοιπόν ακούτε για να συνεννοηθούμε. Εγώ, κύριοι, όπως επαρκώς σας εξήγησα, ετήρησα μέχρι σήμερον την πολιτικήν του αειμνήστου Βασιλέως Κωνσταντίνου, δηλαδή την πολιτικήν της αυστηράς ουδετερότητος. Εκαμα το παν διά να κρατήσω την Ελλάδα μακράν της συγκρούσεως των μεγάλων κολοσσών.
«Να πάρετε μαζί σας τη δική μου βεβαιότητα ότι τελικώς θα νικήσωμεν»
Ηδη μετά την άδικον επίθεσιν της Ιταλίας, η πολιτική την οποίαν ακολουθώ είναι η πολιτική του αειμνήστου Βενιζέλου. Διότι είναι η πολιτική του συνταυτισμού της Ελλάδος με την τύχην της δυνάμεως, διά την οποίαν η θάλασσα είναι ανέκαθεν όπως είναι και διά την Ελλάδα, όχι το εμπόδιον που χωρίζει, αλλά η υγρά λεωφόρος που συνδέει. Βέβαια εις την ιστορίαν μας την νεωτέραν δεν είχομεν μόνο ευγνωμοσύνης λόγους και αφορμάς διά την Αγγλίαν, της οποίας άλλως τε η μεταπολεμική πολιτική των τελευταίων ιδίως ετών, είναι πολιτική μεγίστων και ιστορικών αγγλικών ευθυνών. Αλλά τας ευθύνας της αυτάς η Αγγλία τας αποδίδει σήμερον με την υπερήφανον αποφασιστικότητα λαού μεγάλου, σώζοντος την ελευθερίαν του κόσμου και του πολιτισμού. Διά την Ελλάδα η Αγγλία είναι η φυσική φίλη και επανειλημμένως εδείχθη προστάτρια, ενίοτε δε η μόνη προστάτρια. H νίκη θα είναι και δεν ημπορεί παρά να είναι δική μας. Θα είναι νίκη του αγγλοσαξωνικού κόσμου, απέναντι του οποίου η Γερμανία η οποία αφού έως τώρα δεν ηδυνήθη να επιτύχη οριστικόν αποτέλεσμα, είναι καταδικασμένη να συντριβή. Διότι από τώρα και πέρα ο ορίζων δεν πρέπει να θεωρείται διά τον άξονα ανέφελος ούτε προς Ανατολάς και η Ανατολή είναι πάντοτε μυστηριώδης. Πάντοτε ήτο, αλλά σήμερον ειπέρποτε είναι γεμάτη απρόοπτα και μυστήριο. Τελικώς λοιπόν θα νικήσωμεν. Και θέλω φεύγοντες από την αίθουσαν αυτήν να πάρετε μαζί σας όλην την δική μου απόλυτη βεβαιότητα, ότι θα νικήσωμεν. Εν τούτοις πρέπει να σας επαναλάβω ό,τι επισημότερον διεκήρυξα από την πρώτην στιγμήν. H Ελλάς δεν πολεμά διά την νίκην. Πολεμά διά την Δόξαν. Και διά την τιμήν της. Εχει υποχρέωσιν προς τον εαυτόν της να μείνει αξία της ιστορίας της.
Η Ιταλία είναι μεγάλη δύναμις, όταν δε προχθές έγινεν η πρώτη αεροπορική επιδρομή, ομολογώ ότι με έκπληξιν ήκουσα εις σχετικήν ερώτησίν μου την απάντησιν, ότι τα επιδραμόντα αεροπλάνα ήσαν μόνον ιταλικά. Αυτό φθάνει να σας δώση να καταλάβετε με ποιες ιδέες μπήκα στον πόλεμο.
Αλλά υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες ένας λαός οφείλει, αν θέλει να μείνει μεγάλος, να είναι ικανός να πολεμήση, έστω και χωρίς καμίαν ελπίδα νίκης. Μόνον διότι πρέπει. Γνωρίζω ότι ο ελληνικός λαός θα ήτο αδύνατον να δεχθή άλλο τι αυτήν την στιγμήν. Διότι είναι ελεύθερος και απερίσπαστος εις την φυσικήν ευθικρισίαν και υπερηφάνειαν, εφ' όσον δεν εδόθη ευκαιρία να θολωθή η κρίσις του δι' αγοραίων θορύβων και παραπλανητικών εκστρατειών. Εκάμαμεν ό,τι ήτο δυνατόν διά να μη έχωμεν το παραμικρόν άδικον. Και θα εξακολουθήσωμεν την ιδίαν τακτικήν μέχρι τέλους. Σας έχω στο τραπέζι μερικά έγγραφα. Είναι όλαι οι αποδείξεις της ιταλικής ενέδρας εκ προμελέτης. Οταν τελειώσω μπορείτε να τα δήτε. Περιττόν να πάρετε σημειώσεις. Συντομότατα θα δημοσιευθούν εις την λευκήν βίβλον, η οποία διέταξα να εκδοθή το ταχύτερον.
Δεν σας κρύβω, κύριοι, ότι η κατάστασις είναι εξαιρετικά δύσκολη. Μας περιμένουν μάλιστα δοκιμασίαι μεγάλαι. Διά να μη δώσω ευκαιρίαν προς την επιζητουμένην διά παντός τρόπου αφορμήν κατασυκοφαντήσεώς μας ευρέθην υποχρεωμένος να πάρω μίαν απόφασιν εξόχως σοβαράν.
Να μη κάμω την επιστράτευσιν όταν από καιρού την εζήτησε και εξηκολούθησεν επανειλημμένως να μου την ζητά το Επιτελείον... O ιταλικός όγκος λοιπόν ευρήκεν απέναντί του δυνάμεις πάρα πολύ ασθενείς, τουλάχιστον διά την κρούσιν των πρώτων ημερών. O ρόλος σας είναι σήμερον μεγάλος και επισημότατος. Μη χάνετε το θάρρος σας, οτιδήποτε κι αν γίνη, διότι άλλως αδύνατον να φανήτε άξιοι του λαού σας και του λαού σας και του καθήκοντός σας, το οποίον είναι να συντηρήσετε την ιερή φλόγα του ελληνικού λαού, να βοηθήσητε τον μαχόμενον Στρατόν, να υπάρξητε συνεργάται της Κυβερνήσεως, ότι και αν αισθάνεσθε δι' αυτήν. Πρέπει να πιστεύσητε σεις για να μπορέσετε να μεταδώσητε την πίστην εις το κοινόν σας, μολονότι αυτήν την φοράν έχομεν όλοι μας να πάρωμεν από τον ελληνικόν λαόν, και από το απερίγραπτον θάρρος του και όχι να του δώσωμεν.
Θέλω ακόμη να σας ειπώ κάτι. Ξέρω με βεβαιότητα, ότι από την φοβεράν αυτήν δοκιμασίαν η Ελλάς θα υποφέρη. Ξέρω όμως επίσης με βεβαιότητα, ότι τελικώς θα εξέλθη όχι μόνον ένδοξος, αλλά και μεγαλύτερη. Θα προσέξατε το τηλεγράφημα του κ. Τσώρτσιλ το οποίον εδημοσιεύθη σήμερον στας εφημερίδας, ανακοινωθέν από το Υπουργείον Εξωτερικών. Λοιπόν επιθυμώ να σας τονίσω τούτο: Εκείνοι οι οποίοι εις το τηλεγράφημα αυτό δεν βλέπουν γραπτήν την επιβεβαίωσιν αγράφου συμφωνίας διά τα Δωδεκάνησα, δεν ξέρουν να διαβάζουν μέσα από τις γραμμές... Και κάτι άλλο ακόμη. Τα Δωδεκάνησα προδικάζουν...
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8. (Αρχείον ΔΙΣ Φ.618/ΣΤ/1)

ΥΓ: Ο ανωτέρω λόγος του Ι. Μεταξά δημοσιεύτηκε στην εφ. "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" στις 27-10-2002 με πρόλογο του Αντώνη Καρκαγιάννη, που έχει ως εξής:

"O Ιωάννης Μεταξάς ήταν «έτοιμος από καιρό» να πει το OXI...
Το κείμενο που ακολουθεί αποδίδει τις απόρρητες ανακοινώσεις του Ιωάννη Μεταξά προς τους εκδότες και αρχισυντάκτες των αθηναϊκών εφημερίδων, δύο μέρες μετά το OXI, στις 30 Οκτωβρίου του 1940. Το κείμενο είναι βέβαια γνωστό στους ιστορικούς και πολλοί αναφέρονται σε αυτό. Είναι λιγότερο γνωστό στο ευρύ κοινό, παρόλο που σ' αυτό αναλύεται το σκεπτικό του OXI, πώς δήλαδή τότε ο πρωθυπουργός και δικτάτορας, πολύ πριν από την 28η Οκτωβρίου, είχε καταλήξει στην απόφαση του OXI, την οποία αμέσως και χωρίς δεύτερη σκέψη ανακοίνωσε στον Ιταλό πρεσβευτή Γκράτσι, όταν τον επισκέφθηκε στην Κηφισιά, τις πρώτες πρωινές ώρες, για να του επιδώσει το τελεσίγραφο του πολέμου.
Το κείμενο μας το υπενθύμισε ο κ. Στρατής Στρατήγης, ο οποίος το βρήκε δημοσιευμένο στον οικείο τόμο της «Ιστορίας του Στρατεύματος» που εκδίδει το Γενικό Επιτελείο Στρατού. Το φωτοτύπησε και μας το έστειλε, με την παρατήρηση ότι «το ύφος είναι μεν δικτατορικό, αλλά δεν μπορεί να μην αναγνωρίσει την ηγετική φυσιογνωμία του ανδρός».
Πράγματι, ο Ιωάννης Μεταξάς αρχίζει τις ανακοινώσεις ως δικτάτωρ, δηλώνοντας σε εκδότες και δημοσιογράφους ότι «έχει λογοκρισία» και μπορεί να τους υποχρεώσει να γράψουν ό,τι αυτός θέλει. Ταυτόχρονα, σε ολόκληρο το κείμενο τον απασχολεί η επαφή με τον λαό και η αποδοχή των αποφάσεών του, γνωρίζοντας ότι η χώρα μπαίνει σε μεγάλη περιπέτεια, που απαιτεί τη συσπείρωση, σε ύψιστο βαθμό, όλων των δυνάμεών της. Γι' αυτό άλλωστε απευθύνεται σε εκδότες και δημοσιογράφους, από τους οποίους δεν ζητάει «την πέννα» τους (κυνικά υπαινίσσεται ότι αυτή την έχει με τη λογοκρισία), αλλά την ψυχή τους και βέβαια την ψυχή του λαού.
Είναι απρόβλεπτος. Οταν δημοσιογράφος έσπευσε να του εκφράσει τον αντιβενιζελικό φανατισμό του, νομίζοντας ότι έτσι θα τον κολακεύσει και θα τον ευχαριστήσει, τον κατακεραύνωσε λέγοντας ότι ακολουθεί «την πολιτικήν του αειμνήστου Βενιζέλου και όχι την πολιτικήν του αειμνήστου Βασιλέως Κωνσταντίνου», δηλαδή ότι συντάσσεται με την Αγγλία και όχι με τον Αξονα. Το φθινόπωρο του 1940 τα γερμανικά στρατεύματα είχαν καταλάβει ολόκληρη την Ευρώπη και οι μισοί Ευρωπαίοι ηγέτες έσπευδαν να συνθηκολογήσουν και να συνεργασθούν με τον Αξονα. O Ιωάννης Μεταξάς εμφανίζεται πεπεισμένος ότι ο Αξονας θα ηττηθεί. Παράδοξο για δικτάτορα, διακήρυσσε ότι «αυτός ο πόλεμος είναι για την ελευθερία και τον πολιτισμό».
Συγκλονιστική είναι η αποκάλυψη και ομολογία ότι η ιταλική επίθεση βρήκε απέναντί της «δυνάμεις ασθενείς», επειδή είχε αρνηθεί, για να μη δώσει αφορμές στους Ιταλούς, να κάνει επιστράτευση πολύ νωρίτερα, όταν επιμόνως του το ζητούσε το Γενικό Επιτελείο. Το βάρος της ευθύνης ήταν μεγάλο και για την απόφασή του ο Ιωάννης Μεταξάς δέχθηκε αργότερα δριμύτατη κριτική, ότι άφησε την παραμεθόριο ακάλυπτη, έχοντας την ψευδαίσθηση ότι θα μπορούσε να αποφύγει τον πόλεμο.
Ο Ιωάννης Μεταξάς καλεί τους δημοσιογράφους να συνεργασθούν με την κυβέρνησή του, «ό,τι και αν αισθάνονται γι' αυτήν». Την ίδια μέρα «χωρίς επιφύλαξη» και προς μεγάλη τιμή, έσπευσε να «συνεργασθεί» μαζί της και ο έγκλειστος στις φυλακές Νίκος Ζαχαριάδης και, χωρίς καν να συνεννοηθούν μαζί του, όλοι οι εξόριστοι και φυλακισμένοι κομμουνιστές. Το OXI και ο πόλεμος ήταν ένα κήρυγμα εθνικής ενότητας και ομοψυχίας.
Και εμείς, 62 χρόνια μετά, καλούμαστε να διαβάσουμε την Ιστορία, «ό,τι και αν αισθανόμαστε για τους πρωταγωνιστές της»."
***

 2) Ελλάδα και Αγγλία
Άρθρο του Αρχηγού του Κ.Κ.Ε. σ. ΝΙΚΟΥ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ 

Είναι ολοφάνερο πως για να μπορέσει να εξασφαλιστεί μια ομαλή τάξη και εξέλιξη στην Ελλάδα χρειαζόμαστε όπως διαμορφώνεται σήμερα η μεταπολεμική εξέλιξη ένα ολόπλευρο ξεκαθάρισμα των σχέσεων μας με την Αγγλία. Πρέπει από την πρώτη στιγμή να το πούμε ανοιχτά ότι με την Αγγλία μας χωρίζει κύρια και βασικά το εσωτερικό μας ζήτημα. Δίκαια είτε άδικα, η πλειοψηφία του λαού μας πιστεύει –και αυτό το αναγνωρίζει απερίφραστα και ο απεσταλμένος των «Τάιμς» στα Βαλκάνια- ότι «Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝ ΕΛΛΑΔΙ ΑΠΟΣΚΟΠΕΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΙΕΣΙΝ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΙΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΣ».

Η νεοελληνική ιστορία και τα γεγονότα και όχι μόνο τα γεγονότα του Δεκέμβρη, μια και η σημερινή στάση που κρατάν οι αγγλικές στρατιωτικές αρχές στις ληστοκρατούμενες περιοχές και άλλα πολλά επιβεβαιώνουν και δυναμώνουν την εντύπωση αυτή του λαού. Λόγου χάρη, ο κ. Ήντεν σε ανακοινώσεις του στη Βουλή των Κοινοτήτων για τις εκλογές στα εργατικά συνδικάτα στην Αθήνα, ανάφερε αριθμούς που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Δε χωράει καμιά αμφιβολία πως του κ. Ήντεν του ’δωσαν λανθασμένα στοιχεία. Μα ο κόσμος έμαθε να πιστεύει πως ένα Άγγλος υπουργός για τα εξωτερικά, είναι πάντα καλά πληροφορημένος. Όταν λοιπόν οι δημοκρατικοί εργάτες της Αθήνας διαβάζουν τις ανακοινώσεις αυτές του κ. Ήντεν ενισχύεται η δυσπιστία τους.

Άλλο ένα ΓΕΓΟΝΟΣ –απ’ τα πάμπολλα: Άγγλοι αξιωματούχοι και στρατιώτες υπάρχουν, και όχι λίγοι, στη Λαμία… όπου εδρεύει το φρουραρχείο του Σούρλα! Και ο Σούρλας οργιάζει, δολοφονεί, σφάζει, εξοντώνει, ρημάζει. Βουίζει ο τόπος και η οικουμένη. Γιατί δεν τον ’χτυπάν οι Άγγλοι; Αφού μάλιστα έχουν και την ηθική υποχρέωση, μια και εγγυήθηκαν τη συμφωνία της Βάρκιζας; Είναι αδύνατο να βγάλεις έτσι απ’ τη σκέψη του δημοκρατικού πολίτη την εντύπωση ότι η επίσημη Αγγλία ανέχεται την κατάσταση αυτή. Κάποιοι άλλοι πάνε ακόμα πιο μακριά και λεν ότι τάχα η Αγγλία έχει συμφέρον να μη στερεώσει η τάξη και η ησυχία στην Ελλάδα, γιατί έτσι δικαιολογεί την κατοχή, αδυνατίζει τους δημοκρατικούς, ενισχύει τις προσπάθειες για τη μοναρχική παλινόρθωση! Αυτοί, φυσικά, τραβάν πολύ μακριά…

Ένα είναι πάντως το γεγονός: Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ ΥΠΑΡΧΕΙ. Μα η δυσπιστία υπάρχει και απ’ την άλλη μεριά. Η επίσημη Αγγλία σα να πιστεύει ότι η δημοκρατική Ελλάδα, πιο καλά ακόμα, η Ελλάδα της Λαϊκής Δημοκρατίας, υπονομεύει και αντιτίθεται απόλυτα στα στρατηγικά συμφέροντα που ’χει η Αγγλία στη Μεσόγειο και στην Ελλάδα. Και πρέπει να το πούμε καθαρά, ότι η ντόπια αντίδραση, κατασυκοφαντώντας με όλα τα μέσα το δημοκρατικό κόσμο, θέλει ν’ αυξήσει τη δυσπιστία αυτή για να κάνει τη δουλειά της. Αυτό το τελευταίο ζήτημα εμείς έχουμε την υποχρέωση να το ξεκαθαρίσουμε.

Η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας ξετυλίγεται, πρέπει να ξετυλίγεται γύρω από δυο βασικούς πόλους: το βαλκανικοευρωπαϊκό και το μεσογειακό.

Η Ελλάδα, γεωγραφικά και οικονομικο-πολιτικά ανήκει στο βαλκανικό και γενικότερα στον ευρωπαϊκό κόσμο. Αυτό είναι αναμφισβήτητο και γι’ αυτό που αφορά το εξωτερικό της εμπόριό της –εξαγωγικό και εισαγωγικό- βλέπει τη βασική εμποροοικονομική ενδοχώρα της στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη. Αυτή η κατεύθυνση είναι η πιο σωστή γιατί είναι η πιο υγιής. Εμείς, στην Ευρώπη, κατά πρώτο λόγο πρέπει να βρίσκουμε την αγορά όπου θα τοποθετούμε τα προϊόντα τα οποία μας περισσεύουν και όπου θ’ αγοράζουμε αυτά που μας χρειάζονται.

Μα η Ελλάδα γεωγραφικά ανήκει και στη μεσογειακή θαλάσσια αρτηρία, έναν απ’ τους πιο ζωντανούς για τη βρετανική αυτοκρατορία θαλάσσιους δρόμους. Το γεγονός αυτό εμείς σήμερα, με το σημερινό συσχετισμό δυνάμεων σε ευρωπαϊκή και παγκόσμια κλίμακα, ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΤΟ ΑΓΝΟΗΣΟΥΜΕ. Αν το παραγνωρίσουμε θα βρεθούμε όξω απ’ την πραγματικότητα.

Πρέπει λοιπόν ο κόσμος της δημοκρατικής Αριστεράς, όπως τον λένε, το ζήτημα αυτό να το αντιμετωπίσει καθαρά, για να λείψει η δυσπιστία απ’ τη μια μεριά. Μα η δυσπιστία πρέπει να λείψει και απ’ την άλλη μεριά, δηλαδή της δυσπιστίας που ’χει ο δημοκρατικός κόσμος για την Αγγλία.

Μα γι’ αυτό χρειάζεται μια ΒΑΣΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ: το δημοκρατικό ξεκαθάρισμα για το εσωτερικό μας πρόβλημα. Θα πρέπει, δηλαδή, να λείψει ο αγγλικός παρεμβατισμός στα εσωτερικά μας, μα καθαρά και ειλικρινά. Το εσωτερικό μας πρόβλημα θα το λύσουμε λέφτερα, δημοκρατικά, έτσι όπως θέλουμε εμείς, σύμφωνα με τη θέληση της πλειοψηφίας του λαού μας. Κα τότε λέφτερα, δίχως κανένα βιασμό και εξαναγκασμό, ΙΣΟΤΙΜΑ, δηλαδή ίσος προς ίσον και όχι αφεντικό με παραγιό, θα συζητήσουμε με την Αγγλία το ζήτημα για τα συμφέροντά της που έχει στη Μεσόγειο σε σχέση με τη γεωγραφική θέση της Ελλάδας και ΘΑ ΣΥΜΦΩΝΗΣΟΥΜΕ μαζί της, μια και αυτό δε θα θίγει την εθνική μας τιμή, ανεξαρτησία και ακεραιότητα.

Αυτό άλλωστε είναι και το πραγματικό συμφέρον της Αγγλίας: να εξασφαλίσει, δηλαδή, τα στρατηγικά της συμφέροντα στο ελληνικό κομμάτι της Μεσογείου σε ισότιμη συνεννόηση με μια δημοκρατική Κυβέρνηση και όχι σε συμφωνία με μια αντιλαϊκή εξουσία, που θα κάνει πολύ αμφίβολη τη στερεότητα μια τέτοιας συμφωνίας. Αυτό τελειωτικά θα έβλαπτε τα ίδια τα αγγλικά συμφέροντα στην Ελλάδα και θα ανάγκαζε την Αγγλία να εξασκεί ανοιχτή βία στον τόπο μας για να στηρίξει μια αντιλαϊκή εξουσία και να επιβάλλει αντιδημοκρατικά τη θέλησή της ενάντια σ’ ένα μικρό λαό, μα που δεν το βάζει ποτέ κάτω όταν πρόκειται για την τιμή και τη λεφτεριά του.

Στη Μεσόγειο υπάρχουν και άλλα ελληνικά μα όχι ακόμα ελλαδικά σημεία, όπως τα Δωδεκάνησα και η Κύπρος. Η ελληνικότητά τους είναι αναμφισβήτητη. Η ένωσή τους με τη μητέρα Ελλάδα θα μας έδινε ακόμα πιο πλατειά και στέρεη βάση για μια ελληνοαγγλική μεσογειακή συνεννόηση. Αυτό και την Αγγλία θα εξασφάλιζε και μας θα μας βοηθούσε να βρούμε τη δημοκρατική ομαλότητα, απαραίτητη προϋπόθεση για το εσωτερικό λαϊκό ξεσήκωμα. 
Ν. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ 
 «Ριζοσπάστης», 5 Ιούνη 1945, σελ. 1


Δεν υπάρχουν σχόλια: